İşe Giriş ve Periyodik Muayene

İş sağlığında işe giriş muayenesi ve belirlenen aralıklarla yapılması gereken periyodik muayenelerin, çalışanların sağlığı açısından ELZEM olduğu bilinmelidir. Gerek toplum sağlığının düzenlenmesinde, gerekse kişilerin bireysel sağlık takiplerinin risk gruplarına göre yapılmasında çevresel faktörler en önemli öğedir. Çalışanlar ise yaptıkları işe bağlı olarak normalin dışında risklere haizdirler. Bu riskleri en aza indirmek ve çalışanların işe uygunluğunu belirlemek; iş kazaları ve meslek hastalıklarını kontrol altına almanın birincil yoludur. İşte bu noktada işe giriş muayenesinin ve periyodik muayenelerin önemi ortaya çıkmaktadır.

 


İşe Giriş Muayenesi


Esas amacı kişinin işe uygunluğunun belirlenmesi ve muayene tarihi itibariyle çalışanın sağlık durumunun tespitinin yapılmasıdır. İŞYERİ HEKİMİ İLE ÇALIŞANIN İLK GÖRÜŞMESİDİR. Çalışanın işe giriş muayenesi tamamlanmadan işbaşı yapması, kabul edilmemesi gereken bir durumdur. Ki hukuken de mümkün değildir. Bu muayene, çalışanın işyerindeki çalışma şartlarını bilen, işin yürütüm şartlarından doğabilecek riskleri gözetebilen İŞYERİ HEKİMİ tarafından yapılmalıdır.


Yapılan işin tehlike sınıfına bakılmaksızın, her çalışanın işbaşı yapmadan önce işyeri hekimince görülmesi ve gerekli kontrollerinin yapılmış olması gerekir.


Standart bir formatı belirlenmiş olsa da bu muayenenin kapsamını genişletmek işyeri hekiminin yetki ve sorumluluğundadır. Yani riskleri değerlendirerek muayene ve gerekli kontrollerin kapsamını genişletebilir. Ve çalışanın işin yürütümü sırasında uyması gereken şartları belirler.

 


İşe Giriş Muayenesinin Aşamaları


1) Kişisel tanıtım bilgileri
İsim, adres, telefon, eğitim bilgileri, medeni durum vb.


2) Kişinin sağlık hikayesi (anamnez)
-Kan grubu, bağışıklama
-Anne, baba, aile fertlerindeki hastalıklar (soygeçmiş)
-Geçirilmiş şikayet, hastalık, ameliyat
-İlaç kullanımı ya da sağlığını etkileyebilecek madde öyküsü


3) Fizik muayene
Mutlak işin yürütüm şartları gözetilerek yapılmalıdır.


4) Tarama testleri
-Genel durum tespiti
-Maruziyet yaratan etkene yönelik (ör: kurşun maruziyeti: kan kurşun düzeyi)
-Riskli çalışanlarda riske özel kontrol(ör: yüksekte çalışma: diabet ve kardiak kontrol)


5) Sonuç
Kişinin belirtilen işi yapıp yapamayacağı, yapabilirse hangi şartlarla yapacağı, riskli durumu öngörülerek bu riskle çalışıp çalışamayacağı mutlak belirtilmelidir.


Burada unutulmaması gereken, bu aşamaların (1-5) hepsinin elzem olduğudur. Herhangi biri önemsiz adledilemez. Kişinin verdiği sağlık bilgileri (kendi beyanı) ilk 2 aşamada göz önüne alınır. Diğer 3 aşama (3-4-5) işyeri hekiminin değerlendirmesini yansıtır.


Çalışanın işyeri hekimine verdiği anamnez bilgileri ve hekimin muayene sırasında tespit ettiği sağlık bilgileri; hasta–hekim ilişkisi gereği; kişinin onayı ya da mahkeme kararı olmaksızın üçüncü şahıslarla paylaşılamaz. Bu rapor sonucu işverene iletilen sadece 5.aşamadır. Yani kişinin belirtilen işi yapıp yapamayacağı, eğer yapabilirse hangi şartlarda yapabileceği işverene iletilir.


İNSAN, BİYOPSİKOSOSYAL BİR VARLIKTIR. İşyeri hekiminin temel görevi çalışanın sağlığını bir bütün olarak değerlendirmektir. İşyerinde yapılan işin mahiyetine göre kişinin işe uygunluğunun tespiti yapıldıktan sonra maruziyet etkenleri neticesinde oluşabilecek meslek hastalıklarını engellemek, gerekli önlemlerin alınması için çalışmalar yapmak, çalışanların risk etkenlerine göre periyodik takibini yapmak işyeri hekiminin asli görevidir. İşyeri hekimi; fiziksel, kimyasal, biyolojik tüm risk faktörlerini gözetebilmeli, bununla ilgili düzenlemeleri işverene iletmelidir. Çalışanların fiziksel, psikolojik ve sosyal durumunu takip etmeli, bu konudaki düzenlemelerin yönetimine bizzat katılmalıdır. Ör: mesai ve mola saatlerinin düzenlenmesi, mobbing tespiti, özel durumlu (gebe, yaşlı) çalışanların organizasyonu vb..

 


Periyodik Muayeneler


Çalışanlar toplum içerisinde hastalanma ve kaza sonucu vücut bütünlüğünün bozulması açısından riskli gruptur. İşyeri hekimi bu riskleri gözeterek,  işyerinde çalışanların sağlığını bozabilecek ya da çalışanları kazaya uğratabilecek etkenlerin bertarafını organize etmek, bu konuda işvereni bilgilendirmek sorumluluğundadır.


İşyeri hekimi; çalışanların yaptığı işleri göz önünde tutarak düzenli aralıklarla bireysel sağlık gözetimlerini yapmak sorumluluğundadır. Periyodik muayenenin içerisinde yapılması gereken tarama testleri de bulunabilir. Muayene sıklığının belirlenmesi ve gerekli tarama testlerinin tespiti işyeri hekiminin öngörüsünde ve sorumluluğundadır.


Standart olarak belirlenen periyodik muayene sıklıkları şu şekildedir:


-Az tehlikeli işyerlerinde en az 5 yılda 1
-Tehlikeli işyerlerinde en az 3 yılda 1
-Çok tehlikeli işyerlerinde en az yılda 1


Ayrıca;
* iş kazası geçiren çalışan, işbaşı yapmadan önce
* hastalık sonucu işgöremezlik alan çalışan, işbaşı yapmadan önce
* gebe çalışan, rutin aralıklarla ve doğum sonrası işbaşı yapmadan önce
* özellikli (yaşlı, kronik hst., engelli) çalışan, işyeri hekiminin uygun gördüğü aralıklarla

 

periyodik muayenenin tekrarlanması gerekir.


İşyerinde özellikle kimyasal, biyolojik, fiziksel maruziyet yaratan etken mevcutsa; çalışanlar işyeri hekiminin uygun gördüğü sık aralıklarla kontrole alınmalıdır.


Ör: *Maden, mobilya, tekstil sektörü ::::::::TOZ (fiziksel)
    *Ayakkabı, tekstil,boyama::::::::::::::::::SOLVENT (kimyasal)
    *Sağlık, et ürünleri işleme,tarım:::::::::MİKROORGANİZMA (biyolojik)


İş sağlığının amacının kişilerin sağlığını korumak olduğu unutulmamalıdır. Çalışanların günlük sağlık sorunlarını tedavi etmek iş sağlığının kapsamında değildir. Öneme haiz olan, kişilerin hastalanmamasını sağlamaktır.


SON SÖZ!.....YAPILAN HİÇBİR İŞ, O İŞİ ORTAYA ÇIKARAN İNSANIN SAĞLIĞINDAN DAHA ÖNEMLİ DEĞİLDİR!!..

 


Dr. Murat KÜKÜRT
İşyeri Hekimi

 

İKLİM OSGB/2017