Meslek Hastalıkları

Sanayi devrimi ve sürekli gelişen teknoloji, yapılan iş ve işin özelliklerinden kaynaklı sıkıntıları da beraberinde getirmektedir. Bu sıkıntıları ortadan tamamen kaldırabilmek veya kısmen önleyebilmek için öncelikle meslek hastalığı tanımını yapmak gerekmektedir. Meslek hastalığı, sigortalının çalıştığı veya yaptığı işin niteliğinden dolayı tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, bedensel veya ruhsal özürlülük halidir. SSGSS (Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası) Kanunu / No: 5510/Mad.14). İşle ilgili hastalıklar, meslek hastalığı ile yakın görülse de doğrudan meslekle bağlantılı olmamakla birlikte, hastalığın oluşumunda, çalışma koşulları ve diğer risk faktörleriyle beraber hastalıkların gelişmesinde rol oynarlar. Bahsi geçen risk faktörlerine örnek olarak; fiziksel, kimyasal, biyolojik etmenler, psikososyal ve ergonomik sorunlar, ailevi ve genetik faktörlere bağlı duyarlılıklar, alışkanlıklar, davranışlar ve beslenme etkenlerini sıralayabiliriz. Çalışma koşullarının riskleri, belli bir düzeyi aşarsa meslek hastalıkları oluşur ve bu vakalarda hastalıkla risk arasında sebep- sonuç ilişkisi vardır. Bu illiyete bağlı olarak meslek hastalıklarını aşağıda verildiği şekilde sınıflandırabiliriz.

 

Etkene (Faktöre) Göre                                                

  • Fiziksel Nedenli Meslek Hastalıkları
  • Kimyasal Nedenli Meslek Hastalıkları
  • Toz Nedenli Meslek Hastalıkları
  • Biyolojik Nedenli Meslek Hastalıkları
  • Ergonomik Nedenli Meslek Hastalıkları​

 

Etkilenen (Zarar Gören) Sisteme Göre

  • Mesleki Cilt Hastalıkları
  • Mesleki Solunum Sistemi Hastalıkları
  • Mesleki Kalp-Damar Hastalıkları
  • Mesleki Sinir Sistemi Hastalıkları
  • Mesleki Genitoüriner Sistem Hastalıkları

 

Mesleklere Göre

  • Madencilerin Meslek Hastalıkları
  • Kaynakçıların Meslek Hastalıkları
  • Yüksekte Çalışanların Meslek Hastalıkları
  • Sağlıkçıların Meslek Hastalıkları
  • Boyacıların Meslek Hastalıkları

 

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) verilerine göre dünyada yaklaşık olarak her yıl 11.000.000 yeni meslek hastalığı vakası meydana gelmekte ve bunların 700.000’i hayatını kaybetmektedir. Dünyada iş kazası ve meslek hastalıklarına bağlı ölümlerin dağılımı incelendiğinde mesleki kanserler %32 ile ilk sırada yer almakta, onun ardından % 23 ile kardiyo-vasküler hastalıklar gelmektedir. Hastalıkların maliyeti incelendiğinde ise %40 ile kas iskelet sistemi hastalıkları en çok harcama yapılan hastalık grubu olarak karşımıza çıkmaktadır.

 

Meslek hastalıklarının önlenebilmesi ya da tespit edilebilmesi için periyodik muayene oldukça önem arz etmektedir. Mevzuatın öngördüğü işe giriş muayeneleri, periyodik muayeneler, ortam ölçümleri ile işçinin şikâyetleri birlikte değerlendirildiğinde, meslek hastalıkları ortaya çıkmadan tespit edilebilmekte ve gerekli önlemler alınmasına imkân sağlanabilmektedir.

 

Aşağıdaki tabloda Sosyal Güvenlik Kurumunun (SGK) meslek hastalığı ve iş kazalarına ilişkin bazı istatistikleri yer almaktadır.

     

 

SGK istatistiklerine göre önceki yıllara ait meslek hastalığı tespit ve ölüm rakamları

                    YIL                     MESLEK HASTALIĞI               ÖLÜM

                   2008                                    539                                   1

                   2009                                    429                                   0

                   2010                                    533                                  10

                   2011                                    697                                  10

                         2012                                    395                                    1


 

Meslek hastalığı tanısını koymak, toplum sağlığı sorunu, sağlıklı olma hakkına saygı, sağlık sigortacılığının yük artımı gibi etkenlerden dolayı oldukça önemlidir.

Sık görülen meslek hastalıklarından bahsedecek olursak, en sık görüleni deri hastalıkları olmakla birlikte yeterince kayıt altına alınmadığı görülmektedir. Solunum sistemi ile ilgili meslek hastalıkları da sık görülebilmektedir. Sektör ve işin özelliklerine bağlı olarak kimyasallara maruziyet sonucunda zehirlenmeler de sık görülen meslek hastalıkları arasında bulunur.

Meslek hastalıkları; ilerleyici, önlenebilir, tekrarlayabilir, maluliyet bırakabilir ve tazminat gerektirebilir. Meslek hastalıklarının bildirimi zorunludur.

İnsan sağlığı öncelikli olmakla birlikte iş ve üretimin kalitesi ve sürekliliği için işyeri hekiminin varlığı, tüm bu periyodik muayenelerin yapılması, yönlendirilmesi, takibi ve dolayısı ile meslek hastalıklarının önlenmesi veya meslek hastalığı tanısının konması açısından oldukça önemlidir.

Sağlıklı çalışma yaşamı dileklerimle.                            

 

Dr. Bahadır KUMRAL

İşyeri Hekimi